Rodopy – Kowaczewica, Jaskinia Jagodinska, Czudnite Mostowe, Twierdza Asena, Baczkowski Monastyr

Góry Rodopy leżą w południowej części Półwyspu Bałkańskiego. Większa część pasma zajmuje tereny południowej Bułgarii, mniejsza – północnej Grecji. W tej bułgarskiej części jest cała masa ciekawych rzeczy, zwariować można. To, co udało nam się zobaczyć, to tylko niewielki procent z cudnych jaskiń, skalnych mostów, monastyrów, twierdz, wąwozów i skalistych przełomów górskich strumieni.


Zobacz też: zdjęcia i więcej o Bułgarii


RODOPSKIE MOSTY

Dawniej przez Rodopy przebiegały trakty komunikacyjne łączące południe Europy z doliną Dunaju. Do dziś zachowały się liczne kamienne mosty. Teraz drogi poprowadzono inaczej, dlatego czasami wydaje się, że niektóre mosty postawiono tak „od czapy”. Rodopskie mosty są bardzo charakterystyczne dla Bałkanów: stare kamienne łuki obejmujące brzegi górskich rzek.

KOWACZEWICA

Kowaczewica (Ковачевица) to górska wioska. 1050 m. n. p. m. Południowo-zachodnia część Rodopów. Mała, ale słynna osada położona jest 25 km od miejscowości Goce Dełczew. Dociera się tu krętą boczną drogą zgodnie z drogowskazem. Mieszka tu 50 osób. Jest 100 domów.

Wieś została założona w XVII wieku, za panowania Imperium Osmańskiego, po wydaniu nakazu obowiązkowej islamizacji ludności bułgarskiej. Grupa uciekinierów udała się w bardziej niedostępny rejon Rodopów (to tu), gdzie restrykcje te nie sięgały. Założyli oni swoją wioskę, zbudowali bezpieczne domy przypominające warownie, na wysokich kamiennych podmurówkach. Ciasne uliczki wyłożone kamieniem też stanowiły dobry labirynt obronny.

Większość domów, które się zachowały to XIX wiek, czasy tzw. „odrodzenia bułgarskiego”, buntów i wystąpień rewolucyjnych przeciw Turkom. Wtedy Kowaczewica stanowiła centrum edukacyjne i siedzibę rewolucjonistów.

Zabytkowa jest cerkiew Sweti Nikoła z 1847 roku i jej ikonostas. Świątynia została wzniesiona z funduszy mieszkańców. W 1900 roku dobudowano czteropiętrową dzwonnicę.

Kowaczewica zachowała swój oryginalny XIX-wieczny wygląd, dlatego utworzono w niej rezerwat architektoniczny. Nakręcono tu niejeden historyczny film.

JASKINIA JAGODINSKA

Jaskinia Jagodzińska (Ягодинска пещера) jest nazywana perełką Gór Rodopów. Rzeczywiście jest bardzo ładna, jest też ciekawie położona. Sam dojazd do niej krętym kanionem rzeki Bujnowo jest atrakcją. Jaskinia znajduje się w zboczach Wąwozu Bojnowskiego (podobno najdłuższy wąwóz w Bułgarii), 20 km na południe od miasta Dewin i 3 km na południowy-zachód od wioski Jagodina.

Jaskinia ma długość około 10 km, co czyni ją trzecią najdłuższą jaskinią Bułgarii i najdłuższą w Rodopach. Stała temperatura wynosi tu 6 stopni Celsjusza. Jaskinia stanowi połączenie trzech poziomów korytarzy. Występuje w niej bardzo bogata szata naciekowa, są klasycznie stalaktyty i stalagmity, są draperie naciekowe i jeziorka z perłami jaskiniowymi. Mieszka tu aż 11 rodzajów nietoperzy.

Badania archeologiczne okolic wykazały, że w tym regionie mieszkali garncarze, a z jaskini zabierali glinę.

Turystyczne wejście do jaskini to sztucznie wydrążony otwór. Do zwiedzania udostępniono kilometr najniższego korytarza. Wejście z przewodnikiem trwa 45 minut. Podobno jest możliwość wejścia „nieturystycznego” z grotołazami z miejscowego klubu jaskiniowego.

CZUDNITE MOSTOWE

Cudowne mosty (Чудните мостове) to fenomen skalny w zachodniej części Rodopów. Ogromne marmurowe łuki tworzące mosty, łączą brzegi górskiego potoku Erkjuprii. Potok ten spływa ze zboczy drugiego co do wysokości szczytu w Rodopach – Goliam Persenk, tworząc tuż za mostami głęboki wąwóz otoczony skałami i starymi sosnowo-świerkowymi lasami. Wszystko dzieje się na wysokości 1450 m.

Mosty leżą jakieś 5 km na północny-zachód od wsi Zabardo, 50 kilometrów na południowy-zachód od Asenowgradu i 80 km na południe od Płowdiwu. Po drodze jedzie się niesamowitym wąwozem – w zasadzie to standard w Rodopach: kaniony, wąskie wąwozy o wysokich ścianach, ogromne skały.

Najprawdopodobniej niegdyś była tu ogromna jaskinia wyżłobiona przez wspomniany potok. Musiał nadejść jakiś kataklizm – trzęsienie ziemi? – który spowodował, że część sklepienia jaskini się zawaliła, a część się uchowała, tworząc w tej chwili ogromne skalne mosty. W ścianach tych kolosów jest kilka wnęk i prześwitów. Największy ma średnicę ponad 40 m.

Dwa mosty oddalone są od siebie jakieś 200 m. Poprowadzona jest między nimi i po nich ścieżka turystyczna, więc można je oglądać od dołu, z boku, od góry, od środka i od zewnątrz. Duży most ma długość 96 m, wysokość 70 m oraz 12-15 m szerokości. Mniejszy most ma 60 m długości, 50 m wysokości, a rozpiętość łuku wynosi 30 m.

Okolica jest przystosowana i zabezpieczona do zwiedzania. Jest parking, schronisko i knajpa.

TWIERDZA ASENA

Twierdza Asena (Асенова крепост) leży na stromym skalistym zboczu wznoszącym się nad rzeką Asenica (lub Czepełarska), 3 km od miasta Asenowgrad, 20 km od Płowdiwu, ogólnie na skraju Rodopów i Niziny Trackiej. Pionowy masyw, właściwie występ skalny, niemal wiszący nad rzeką, zasadniczo z trzech stron niedostępny. Idealne miejsce na wzniesienie twierdzy. 279 m. n. p. m. Miejsce strategiczne: na szlaku do Konstantynopola i do Morza Czarnego.

Asenowa Krepost: po lewej na dole cerkiew, po prawej u góry ruiny twierdzy cara Asena (z flagą).

Miejsce to wypatrzyli Trakowie około V-IV wieku przed naszą erą i zbudowali tu fortecę, by strzec drogi między Tracją i Morzem Egejskim. W I wieku przed naszą erą zajęli ją i przebudowali Rzymianie. Miała chronić Cesarstwo przed najazdami Słowian i strzec szlaku do Morza Czarnego. Potem rozbudowali ją Bizantyjczycy. Zdobyli też Krzyżowcy w czasie jednej z krucjat. W XI wieku nazywana była Petriczem. Największą rozbudowę i świetność twierdza zyskała od roku 1231, za panowania cara Iwana Asena II. Dlatego właśnie forteca i najbliższe miasteczko zostały później nazwane jego imieniem. Potem byli także Turcy. Za ich panowania twierdza zaczęła popadać w ruinę.

Tyle zostało po wielkiej twierdzy.

Niegdyś mury obronne Twierdzy Asena dochodziły do 9 metrów, teraz zachowały się do 3.

Poniżej ruin doskonale zachowała się piętrowa cerkiew św. Bogurodzicy Petriczkiej (Света Богородица Петричка) z XII wieku. Zdecydowanie cerkiew także miała charakter fortecy. Na parterze znajdował się skład broni, właściwa świątynia z ikonostasem jest na piętrze. Ośmioramienny barbakan wystający nad nawą świątyni i prostokątna baszta pełniły rolę obronną.

Wewnątrz pozostały resztki oryginalnych fresków z XIV wieku. Większość jest już niestety zatarta. Najlepiej zachowały się fragmenty za ołtarzem. Cerkiew użytkowana jest do dziś.

BACZKOWSKI MONASTYR

Monastyr Baczkowski (Бачковски манастир „Успение Богородично”) jest jednym z niewielu klasztorów stauropigialnych w Bułgarii. Klasztor stauropigialny podlega bezpośrednio pod jurysdykcję samego Patriarchy, Głowy Kościoła Wschodniego. Baczkowski jest drugim (po Rylskim) pod względem wielkości monastyrem i kolejnym z najchętniej odwiedzanych przez pielgrzymów i turystów.

Monastyr otoczony jest Górami Rodopami. Leży przy drodze 11 km na południe od Asenowgradu, nieopodal wsi Baczkowo. Trudno tu nie trafić, z wielu okolicznych miejscowości kierują tu drogowskazy, a i dachy monastyru górują nad wioską. Prowadzi do niego wąska alejka, wzdłuż której ciągną się stragany z miejscowym rękodziełem, ziołami oraz odpustową różnością. Rękodzieło nie jest (nie było) tu zbyt drogie, a z babinkami sprzedającymi można pogadać i potargować się. Przekroczenie bram monastyru to znów wejście w inny świat, jakby ktoś odciął rzeczywistość. Warunkiem jednak takiego doświadczenia jest pojawienie się tu wcześnie rano lub pod koniec dnia, kiedy nie ma jeszcze/już autokarów z wycieczkami i tłumów turystów.

Klasztor założyli w 1083 roku dwaj gruzińscy żołnierze wojsk bizantyjskich i początkowo zamieszkiwany był przez mnichów gruzińskich. Otwarto tu szkołę i bibliotekę, dlatego klasztor był ośrodkiem życia zakonnego i kulturalnego. Przez krótki czas (początek XIV w) znalazł się pod panowaniem i pieczołowitą opieką carów bułgarskich. Podupadł standardowo za panowania tureckiego. Pomimo islamizacji kraju, nadal krzewił prawosławie wśród okolicznej ludności, być może dlatego ożył w XVII wieku. Odbudowano go i ponownie rozkwitła działalność duchowa i kulturalna.

Monastyr – jako kompleks klasztorny – oprócz budynków mieszkalnych i krypty, składa się z trzech cerkwi. Starsza to dwupiętrowa cerkiew Świętych Archaniołów. W czasie odbudowy, na początku XVII wieku, wzniesiono główną cerkiew pod wezwaniem Zaśnięcia Matki Bożej (na miejscu starszej świątyni zbudowanej przez założycieli monasteru). Świątynię wzorowano na budynkach klasztorów na Górze Athos w Grecji, zbudowano na planie krzyża i przykryto charakterystycznymi kopułami. W XIX wieku klasztor rozbudowano i wzniesiono trzecią świątynię – cerkiew św. Mikołaja. Jedynym budynkiem zachowanym w całości z 1083 roku jest klasztorna cerkiew grobowa, leżąca 300 m na wschód od monastyru, w której przechowywane są kości mnichów.

Monastyr Baczkowski jest bogato zdobiony freskami, głównie z XVII wieku. Dla pielgrzymów natomiast najcenniejsza jest cudowna ikona św. Bogurodzicy Eleusy. Zawsze stoi do niej kolejka wiernych, każdy po kolei oddaje jej swój hołd.

W świątyniach obowiązuje zakaz robienia zdjęć.