Troki

Troki (Trakai) to w tej chwili baaaardzo sympatyczne, kolorowe miasteczko. Ma bardzo wiele do zaoferowania i nie są to byle jakie rzeczy. Majestatycznie reprezentujący się zamek na tle pokręconych jęzorów kilku jezior okalających Troki, przystanie dla jachtów, kolorowe uliczki z drewnianymi domkami i ukwieconymi ogródkami. Niegdyś mieszały się tu kultury chrześcijan, karaimów, żydów, muzułmanów i ślady tej mieszanki do dziś urozmaicają klimat miasteczka. Bliskość Wilna, atrakcyjność miejsca oraz zachęta wszystkich biur podróży i przewodników powoduje, że w Trokach jest bardzo dużo turystów. Jednak jakoś to się rozkłada pomiędzy zamek, uliczki, wysepki, nadjeziorne ścieżki oraz karaimskie i litewskie restauracyjki.


Zobacz też: więcej zdjęć i wpisów o Litwie Via Baltica


W XIII wieku w miejscowości Troki – później nazwanej Stare Troki (dziś wieś Senieji Trakai) – wybudowano zamek warowny, który stał się siedzibą Wielkich Książąt Litewskich. Stanowił bardzo ważny punkt na mapie Litwy. Na tyle ważny, że w 1321 roku Giedymin przeniósł tu stolicę Litwy. W połowie XIV w. Krzyżacy zniszczyli zamek do tego stopnia, że już go nie odbudowano. Zaczęto wznoszenie nowej warowni w innym miejscu, w tzw. Nowych Trokach. Niedługo po zniszczeniu starotrockiego zamku Giedymin przeniósł stolicę do Wilna.

Tak naprawdę to były trzy trockie zamki w dwóch miejscowościach. Stare Troki uległy zniszczeniu, teraz pozostały jedynie ślady fundamentów. W Nowych Trokach za to wybudowano dwa zamki. Pierwszy – starszy – na półwyspie, zbudowany pod koniec XIV wieku przez Kiejstuta. Drugi – ciut młodszy – na wyspie na jeziorze Galwe, zbudowany na przełomie XIV i XV wieku jako wzmocnienie zamku na półwyspie. Dzięki swemu położeniu zyskał większe znaczenie.  I to właśnie ten zamek stanowi teraz największą atrakcję turystyczną Litwy.

Budowę zamku rozpoczął Wielki Książę Kiejstut, a kontynuował jego syn, Witolda. Forteca miała być nie do zdobycia, no i miała strzec ówczesnej stolicy – Wilna. Po pokonaniu Krzyżaków w bitwie pod Grunwaldem, zamek na wyspie zaczął tracić swoje znaczenie militarne, ale za to przekształcił się w rezydencję Wielkich Książąt Litewskich. Potem także i polskich królów.

Podczas inwazji wojsk rosyjskich w latach 1655-1661 oba zamki zostały splądrowane i spustoszone. Potem dołożył się „potop” szwedzki. Zrezygnowano z odbudowy, a to doprowadziło zamki do ruiny. Troki stały się prowincjonalnym miasteczkiem. Na początku XX wieku polscy architekci rozpoczęli prace konserwatorskie, a po II wojnie światowej rzecz kontynuowali Litwini. Teraz zamek na wyspie jest własnością Muzeum Historycznego w Trokach.

Zamek jest jedynym na Litwie i w Europie Wschodniej zamkiem na wyspie.

Zamek jest odrestaurowany i w dużej mierze zrekonstruowany. Na tle jeziora Galve prezentuje się bajecznie. Warto wejść do zamku, wszystko jest znakomicie opisane i oznaczone – także w języku polskim. Można chodzić po różnych zakamarkach, wchodzić w różne drzwi, wyglądać przez różne okna. Sporo miejsc jest udostępnionych dla turystów. Można tutaj naprawdę fajnie spędzić czas.

W 1991 roku utworzono Trocki Historyczny Park Narodowy. Obejmuje on Troki oraz okolice. Miasteczko, zamki, Zatrocze z pałacem Tyszkiewiczów, grodziska z kurhanami, zabytki Starych Trok, jeziora oraz kilka rezerwatów przyrody. Park łączy ochronę zabytków jako dóbr historycznych Wielkich Książąt Litewskich oraz przyrody jako efektu działalności lodowca w postaci jezior, mokradeł, wysp i wzgórz.

KARAIMI

Troki są największą na Litwie siedzibą Karaimów. W 1397 r. sprowadził ich z Krymu Wielki Książę Litewski Witold, z jednej ze swych wypraw przeciw Złotej Ordzie. Karaimi to grupa etniczna i religijna pochodzenia tureckiego. Słynęli jako bardzo dobrzy żołnierze oraz jako ludzie uczciwi, szlachetni i niesprzedajni. Pomimo niechrześcijańskiego wyznania, cieszyli się licznymi przywilejami władców. Mieli chronić bezpieczeństwa księcia oraz strzec zamku. Książę Witold sprowadził tu ponad 300 rodzin. Oprócz Trok Karaimi zostali osadzeni w kilkudziestu miejscowościach leżących na ówczesnym pograniczu Wielkiego Księstwa Litewskiego i stanowili tam część załóg warowni strzegących bezpieczeństwa granic. W późniejszych czasach Karaimi otrzymywali od władców liczne przywileje oraz grunty. Byli wyłączeni spod jurysdykcji miejskiej i podporządkowani władzy własnego wójta odpowiadającego przed samym księciem. Karaimi mogli wznosić tutaj swoje świątynie oraz zachować swoje tradycje religijne i narodowe.

W centrum Trok jest ulica Karaimska ze specyficznymi karaimskimi domkami. Domki te od strony ulicy mają 3 okna: jedno dla Karaima, drugie dla Pana Boga, trzecie dla księcia Witolda w podziękowaniu za sprowadzenie Karaimów na te tereny. Przy ulicy znajduje się też kienesa – karaimski dom modlitwy. Niewielki, drewniany, nierzucający się w oczy budynek z XVIII wieku. Świątynia jest otwierana tylko na nabożeństwa.

Religia Karaimów jest odłamem judaizmu (przełom VII i VIII w.). Karaim po hebrajsku znaczy: „czytający”, bo Karaimi uznają tylko „tradycję pisaną”, czyli Pięcioksiąg Starego Testamentu (Torę). Odrzucają Talmud jako komentarz narzucający interpretację. Odrzucają instytucję rabinów jako… narzucających interpretację. Obowiązuje indywidualne poznawanie i interpretacja treści Pięcioksięgu. Początkowo czytano Pięcioksiąg po hebrajsku, gdyż każdy przekład na karaimski mógł… narzucać interpretację tłumacza. Kodeksem wiary jest Dekalog, a Mojżesz jest uznawany za najwyższego proroka.

STARY CMENTARZ W TROKACH

Najstarszy cmentarz w Trokach jest położony jest we wschodniej części miasta nad jeziorem Tataryszki. Założony został pod koniec XIV w. i był czynny do połowy XX w. Na cmentarz prowadzą dwie bramy: północna i wschodnia. Nekropolia mieści stare karaimskie nagrobki z napisami w różnych językach. Cmentarz zarasta wysokimi trawami i krzakami, nagrobki chylą się ku ziemi, część pochłania roślinność.

Zapomniany cmentarz karaimski z XIV w. Wiele starych nagrobków z napisami w różnych językach i alfabetach.